True
Muziek.TV - TV kijken via internet, de beste Muziek tv-programma's bij elkaar! Nederland.FM   Nederland.TV   Contact   Privacy & Cookies  

Adieu God? - Alle afleveringen
Adieu God?
Adieu God?: Ahmed Marcouch

'Je kunt alleen maar deugen als je gelovig bent.' Die boodschap kreeg Ahmed Marcouch mee op de Koranschool en thuis in Marokko. Daar groeide hij op, samen met negen broertjes en zusjes, maar zonder moeder. Zij overleed toen Ahmed 3 jaar oud was. En ook zijn vader zag hij maar zelden, omdat hij als gastarbeider in Nederland de kost verdiende. Toen de jonge Ahmed met zijn familie naar Amsterdam verhuisde en daar op school Bijbelverhalen hoorde, zette hem dat aan het denken. Deze zoektocht ontaardde in Ahmeds puberteit tot een radicale fase. Maar dankzij onderwijs en veel 'inzet van rede' ontwikkelde de Arnhemse burgemeester uiteindelijk een manier van geloven die wel bij hem past. Het geloof ziet hij nu als een kompas voor de manier waarop hij in het leven wil staan.



Adieu God?
Adieu God?: Tim Fransen

'Jezus is een liefdevolle topgozer', zegt cabaretier en filosoof Tim Fransen zonder ironie. Want hoewel veel cabaretiers die in de kerk zijn opgevoed daar een enorme aversie tegen religie aan hebben overgehouden, is Fransen mild over het geloof. Zo bewaart hij goede herinneringen aan de kerk waar hij als kind zondags kwam. Het was voor hem een veilige plek. Tegenwoordig komt hij er alleen nog met Kerst, om er piano te spelen, terwijl zijn vader het kerkkoor dirigeert waarin zijn moeder zingt. Tijdens Fransens studententijd maakte het geloof plaats voor filosofie en het boeddhisme. In God geloven werd voor Fransen ongeloofwaardig.



Adieu God?
Adieu God?: Annie Schilder

Als zangeres van BZN was ze ongekend populair en succesvol: Annie Schilder. BZN begon ooit vanuit de kerk, waar de band de nachtmis en het heilig vormsel luister bijzette met hun muziek. Annie groeide op in een typisch Volendams gezin van tien personen. Het katholieke geloof hoorde er als vanzelf bij. Ze doet haar communie en vormsel, en als ze later op zichzelf gaat wonen laat ze haar huis inzegenen door de pastoor, omdat het zo hoort. Maar ze gaat niet vaak meer naar de kerk, daar heeft ze weinig mee. Over haar huidige geloof zegt ze: 'Ik geloof niet in God, niet in een 'persoon God'. Iedereen is zelf zijn eigen god. Ik ben god over mezelf.' Dat merkte ze onder meer toen ze haar ouders een aantal jaar geleden verloor en toen ze zelf borstkanker kreeg. Toch spelen katholieke rituelen nog altijd een rol in haar leven. Zo gaat ze regelmatig naar het graf van haar ouders en stapt dan ook de kerk binnen.



Adieu God?
Adieu God?: Ferd Grapperhaus

De van huis uit katholieke minister van Veiligheid en Justitie, Ferdinand Grapperhaus, ging als kind elke zondag met zijn ouders naar de kerk. Maar van de preken heeft hij weinig onthouden. Net als zijn vader las hij tijdens de dienst namelijk de Bijbel, omdat die vol prachtige verhalen en metaforen staat. Hoewel Grapperhaus zichzelf nog altijd gelovig noemt, belijdt hij dat geloof niet meer in de kerk. Tijdgebrek en de dogma's die daar volgens hem worden verkondigd, weerhouden hem daarvan. Ook toen zijn vrouw vier jaar geleden plotseling ernstig ziek bleek te zijn, zocht hij zijn heil niet in de kerk. Hij ondervond toen wel steun van het boeddhisme, het geloof van zijn vrouw. De afgelopen maanden woonde Grapperhaus, die ook minister van Eredienst is, wel weer regelmatig een kerkdienst bij. En dat ontroerde hem soms, vanwege de manier waarop de kerkgangers omgingen met de beperkingen die werden opgelegd vanwege corona. Hoewel Grapperhaus niet gelooft in een hiernamaals, zou hij toch 'hevig teleurgesteld' zijn als Petrus hem niet zou binnenlaten.



Adieu God?
Adieu God?: Carine Crutzen

'Er zit een katholiek meisje in mij en dat zal er altijd blijven zitten', aldus actrice Carine Crutzen, die opgroeide in het katholieke Limburg. Recent schreef ze haar eerste boek Uit het Zuiden. Daarin duikt ze in haar herinneringen rond haar overleden ouders, familie en (katholieke) wortels. Over haar geloof van nu: 'Er is iets groters dan wij, want er is een groot vraagteken. Wat God is, geen idee.'



Adieu God?
Adieu God?: Nielson

Hij groeide op met muziek én de kerk, de populaire zanger Nielson (30). Jarenlang zong hij in het kinderkoor van de Dordrechtse Christelijke Gereformeerde Kerk en op wat oudere leeftijd begeleidde hij als drummer in een praiseband de zondagsdiensten. Daarnaast ging hij naar catechisatie en was hij lid van een christelijke vereniging. 'Mijn vrienden waren daar ook allemaal, het was eigenlijk mijn sociale leven', zegt hij daarover. Nielson praat zeer openhartig met Tijs van den Brink over zijn soms moeilijke ervaringen in de kerk, zijn denkbeelden, mentale strijd en geloof.



Adieu God?
Adieu God?: Henk Schiffmacher

's Lands beroemdste tatoeëerder, Henk Schiffmacher, heeft in zijn leven talloze religieuze tatoeages gezet en er ook meerdere op zijn eigen lichaam staan. Schiffmacher (68) groeide op in een groot katholiek slagersgezin in het protestantse Harderwijk. Als jongetje is hij misdienaar en vindt de 'buitenkant' van het geloof prachtig: het mysterieuze gregoriaans, de wierook, de heiligen en het kerkgebouw. Als de kerk in de zestiger jaren naar zijn zeggen 'raar begint te doen' en de Latijnse mis verdwijnt, haakt hij af. Nog altijd verdiept hij zich in religie en spiritualiteit, maar hij noemt zichzelf niet gelovig. 'Al kan er in het stervensuur nog van alles gebeuren. Het is voor mij een meevaller als God bestaat.' Angst voor de dood heeft hij niet.



Adieu God?
Adieu God?: Robbert Dijkgraaf

Natuurkundige Robbert Dijkgraaf groeide op zonder het geloof, maar ging natuurkunde studeren vanuit een behoefte aan houvast. Voor hem biedt wetenschap niet alleen houvast, maar ook troost. Hoe relatief onze kennis is, ervaarde Dijkgraaf toen zijn dochter Charlotte ernstig ziek ter wereld kwam. Er werd besloten om haar niet te behandelen. Uiteindelijk werd Charlotte zonder behandeling op onverklaarbare wijze weer beter. Behoefte tot bidden voelde Dijkgraaf in de zwarte periode niet. Zijn schoonvader deed dat wel en ging zelfs op bedevaart. Dijkgraaf: 'Ik weet zeker dat hij het herstel van Charlotte ziet als ingrijpen van God. Maar de les die ik eruit heb geleerd is dat we ruimte moeten laten voor wat we niet begrijpen.'



Adieu God?
Adieu God?: Mart Smeets

Als jongen kreeg sportjournalist en schrijver Mart Smeets van zijn atheïstische ouders een Bijbel. Dat hoorde bij de opvoeding. Je ging naar dansles, je kreeg je eerste blazer met een das en je kreeg een Bijbel. Met een papiertje eromheen en een speech van mijn vader: 'We weten dat je deze teksten voor jezelf geen waarde geeft, maar ze hebben waarde voor de mensheid.' God bestaat niet, weet Mart Smeets voor zichzelf. Toch hebben christelijke normen en waarden wel een plek in zijn leven. Even stilzijn voor het eten in gezelschap noemt hij bijvoorbeeld 'een must'. De nestor van de sportjournalistiek bekent ook aan Tijs van den Brink dat hij bij de laatste verkiezingen op de ChristenUnie heeft gestemd. Verder gaat het gesprek onder meer over de zin van het leven en de dood. Voor dat laatste is hij niet bang. 'Ik heb er veel over nagedacht. Ik heb in situaties gelegen dat de storm wel heel heftig werd, zone rood. We komen op de wereld, dan zijn we niet bang. En we gaan van de wereld af, en dan hoef je ook niet bang te zijn. Je laat iets na, je was hier, einde.'



Adieu God?
Adieu God?: Theo Maassen

In het katholieke Brabantse dorpje Zijtaart waar Theo Maasen opgroeide, was hij de enige van zijn vriendjes die niet katholiek was. Maar op zondag ging hij regelmatig gewoon mee naar de kerk en dan ook de hostie halen. Voor de populaire cabaretier, die bekend staat om zijn harde humor en maatschappijkritiek, is religie een regelmatig terugkerend thema in zijn shows. Hij brengt zelf het liefst een 'ode aan de twijfel': 'Ik vind het bijna niet te bevatten dat mensen niet twijfelen, of zich helemaal senang voelen bij één religieuze gemeenschap.' Sommige van zijn grappen over het geloof riepen heftige reacties op bij het publiek, vooral de beruchte scène waarin hij praat tegen een Christusbeeld. Maar zulke grappen moeten kunnen, meent Maassen. De jongere broer van Theo Maassen stierf toen hij zestien was aan de gevolgen van kanker. Theo was toen negentien. Het is een van de onderwerpen die Tijs van den Brink aansnijdt tijdens het gesprek.



Adieu God?
Adieu God?: René Diekstra

Als kind ging psycholoog René Diekstra bijna dagelijks naar de katholieke kerk. Hij kreeg er een heel 'vrolijk, positief' godsbeeld mee. Op zijn elfde moest hij ineens mee naar een seminarie in Noord-Brabant, omdat zijn moeder hoopte dat haar zoon priester zou worden. Het pakte anders uit: Diekstra vond het vreselijk op deze school en werd depressief. Ook later in zijn leven kreeg Diekstra de nodige klappen te verwerken, onder meer toen hij als hoogleraar onder vuur kwam te liggen. Wederom worstelde hij met suïcidale gedachten, waar hij niet aan toe wilde geven vanwege het verdriet dat hij zijn geliefden zou aandoen. Ondanks die vele tegenslagen verloor René Diekstra nooit zijn interesse in religie. Sterker nog, hij maakte gedurende zijn leven een grote spirituele reis. Van Nederlands-hervormd, het humanisme, via het jodendom naar het boeddhisme en taoïsme. Het leerde hem dat ze iets gemeen hebben.



Adieu God?
Adieu God?: Henk Schiffmacher

's Lands beroemdste tatoeëerder, Henk Schiffmacher, heeft in zijn leven talloze religieuze tatoeages gezet en er ook meerdere op zijn eigen lichaam staan. Schiffmacher (68) groeide op in een groot katholiek slagersgezin in het protestantse Harderwijk. Als jongetje is hij misdienaar en vindt de 'buitenkant' van het geloof prachtig: het mysterieuze gregoriaans, de wierook, de heiligen en het kerkgebouw. Als de kerk in de zestiger jaren naar zijn zeggen 'raar begint te doen' en de Latijnse mis verdwijnt, haakt hij af. Nog altijd verdiept hij zich veel in religie en spiritualiteit, maar hij noemt zichzelf niet gelovig. 'Al kan er in het stervensuur nog van alles gebeuren. Het is voor mij een meevaller als God bestaat.' Angst voor de dood heeft hij niet.



Adieu God?
Adieu God?: Robbert Dijkgraaf

Natuurkundige Robbert Dijkgraaf groeide op zonder het geloof, maar ging natuurkunde studeren vanuit een behoefte aan houvast. Voor hem biedt wetenschap niet alleen houvast, maar ook troost. Hoe relatief onze kennis is, ervaarde Dijkgraaf toen zijn dochter Charlotte ernstig ziek ter wereld kwam. Besloten werd om haar niet te behandelen. Uiteindelijk werd Charlotte zonder behandeling op onverklaarbare wijze weer beter. Behoefte tot bidden voelde Dijkgraaf in de zwarte periode niet. Zijn schoonvader deed dat wel en ging zelfs op bedevaart. Dijkgraaf: 'Ik weet zeker dat hij het herstel van Charlotte ziet als ingrijpen van God. Maar de les die ik eruit heb geleerd is dat we ruimte moeten laten voor wat we niet begrijpen.'



Adieu God?
Adieu God?: Kars Veling en Wierd Duk

Tijs van den Brink gaat op zoek naar houvast en zingeving in coronatijd. Hij ontvangt oud-politicus en filosoof Kars Veling en Telegraaf-journalist Wierd Duk. Als gevolg van de coronamaatregelen kan voormalig ChristenUnie-leider Kars Veling zijn vrouw niet bezoeken. Zij is dementerend en zit in een verpleeghuis. In deze verdrietige situatie voelt hij zich gedragen door God, maar hij is ook bezorgd over de grote maatschappelijke gevolgen van de coronacrisis. Wierd Duk deed als journalist verslag vanuit het oorlogsgebied in Tsjetsjenië. Hij is dus wel wat gewend, maar toch ervaart hij de huidige situatie als angstiger. Hoe gaat hij om met die angst? En vindt hij nu nog iets van houvast in zijn religieuze opvoeding?



Adieu God?
Adieu God?: Corona-special

Tijs van den Brink in gesprek met cabaretier Freek de Jonge en psycholoog-theoloog Claartje Kruijff over zingeving en houvast in tijden van corona.



Adieu God?
Adieu God?: Stine Jensen en Gor Khatchikyan

Tijs van den Brink gaat op zoek naar houvast en zingeving in tijden van corona. Hij ontvangt filosoof Stine Jensen en spoedeisendehulparts Gor Khatchikyan. Als medicus heeft Gor Khatchikyan uiteraard een cruciaal beroep, maar volgens Stine Jensen roept de coronacrisis zoveel existentiële vragen op, dat we haar beroep als filosoof gerust ook cruciaal mogen noemen. Hoe moeten we bijvoorbeeld omgaan met de kwetsbaarheid en onzekerheid waarmee het coronavirus ons confronteert? Khatchikyan is gelovig en ervan overtuigd dat de dood niet het laatste woord heeft. De afgelopen weken zag hij dagelijks coronapatiënten in doodsnood voor zich. Brengt dat scheurtjes in zijn overtuiging? En is er ook houvast, als je niet gelooft in een leven na de dood?



Adieu God?
Adieu God?: Trijntje Oosterhuis

Met het ouder worden voelt zangeres Trijntje Oosterhuis steeds meer spirituele verwantschap met haar vader, dichter en uitgetreden priester Huub Oosterhuis. Als kind ging ze elke zondag met haar vader mee naar 'zijn' kerkgemeenschap in Amsterdam. Recent maakte ze een album met daarop 24 liedjes van haar vader. Daarvoor verdiepte ze zich grondig in zijn liedteksten. Ze noemt zichzelf niet gelovig in de klassieke zin. God en Jezus zeggen haar weinig. Trijntje benadrukt hoe belangrijk ze het vindt dat je mag zijn zoals je bent, met al je onvolkomenheden. 'Je moet je veilig kunnen voelen bij wie je zelf bent. Ik persoonlijk heb God daar niet bij nodig.'



Adieu God?
Adieu God?: Wierd Duk

De vader van Wierd Duk was dominee, maar zelf gelooft de veelbesproken Telegraaf-journalist al sinds zijn tiende niet meer. Toch neemt hij het vaak op voor christenen. De reden? Het christendom ligt onder vuur. Nu nog vooral in het Midden-Oosten en Afrika, maar als we niet oppassen ook hier. Duk beschouwt zichzelf als cultuurchristen. Toen zijn ouders overleden, realiseerde hij zich weer hoe belangrijk het christendom voor hem is, maar de houding van christenen ten opzichte van vluchtelingen en moslims stoort hem. Vooral de laatste jaren is Duk positiever gaan schrijven over het christendom, erkent hij. Dat roept de vraag op of hij het christendom niet vooral gebruikt om de islam te bestrijden. Duk vindt zelf van niet. 'Er zijn te weinig mensen die de moed hebben om te benoemen waar we vandaan komen. Daarom moet ik het doen.'



Adieu God?
Adieu God?: Ans Markus

Overal in het atelier van kunstenares Ans Markus hangen en staan beelden van Jezus aan het kruis. Gekocht, gevonden of zelf gemaakt. Die laatste pik je er zo tussenuit: Christus, gewikkeld in windsels. De windsels waarmee Ans Markus zo bekend is geworden. Ze vertelt aan Tijs van den Brink dat ze zich verbonden voelt met Jezus. Ook al waren haar ouders nauwelijks gelovig, Ans ging als kind wel naar de zondagsschool. Vol enthousiasme, want ze wilde alles weten van de verhalen uit de Bijbel. De belangstelling voor religie bleef haar hele leven. 'Er zit bij mij een klein bodempje geloof. Maar ik kan het nog geen handen en voeten geven.'



Adieu God?
Adieu God?: Mart Smeets

Als jongen kreeg sportjournalist en schrijver Mart Smeets van zijn atheïstische ouders een Bijbel. Dat hoorde bij de opvoeding. Je ging naar dansles, je kreeg je eerste blazer met een das en je kreeg een Bijbel. Met een papiertje eromheen en een speech van mijn vader: 'We weten dat je deze teksten voor jezelf geen waarde geeft, maar ze hebben waarde voor de mensheid.' God bestaat niet, weet Mart Smeets voor zichzelf. Toch hebben christelijke normen en waarden wel een plek in zijn leven. Even stilzijn voor het eten in gezelschap noemt hij bijvoorbeeld 'een must'. De nestor van de sportjournalistiek bekent ook aan Tijs van den Brink dat hij bij de laatste verkiezingen op de ChristenUnie heeft gestemd. Verder gaat het gesprek onder meer over de zin van het leven en de dood. Voor dat laatste is hij niet bang. 'Ik heb er veel over nagedacht. Ik heb in situaties gelegen dat de storm wel heel heftig werd, zone rood. We komen op de wereld, dan zijn we niet bang. En we gaan van de wereld af, en dan hoef je ook niet bang te zijn. Je laat iets na, je was hier, einde.'



Adieu God?
Adieu God?: Theo Maassen

In het katholieke, Brabantse dorpje Zijtaart, waar Theo Maasen opgroeide, was hij de enige van zijn vriendjes die niet katholiek was. Maar op zondag ging hij regelmatig gewoon mee naar de kerk en dan ook de hostie halen. Voor de populaire cabaretier, die bekend staat om zijn harde humor en maatschappijkritiek, is religie een geregeld terugkerend thema in zijn shows. Hij brengt zelf het liefst een 'ode aan de twijfel': 'Ik vind het bijna niet te bevatten dat mensen niet twijfelen, of zich helemaal senang voelen bij één religieuze gemeenschap.' Sommige van zijn grappen over het geloof riepen heftige reacties op bij het publiek, vooral de beruchte scène waarin hij praat tegen een Christusbeeld. Maar zulke grappen moeten kunnen, meent Maassen. De jongere broer van Theo Maassen stierf toen hij zestien was aan de gevolgen van kanker. Theo was toen negentien. Het is een van de onderwerpen die Tijs van den Brink aansnijdt tijdens het gesprek.



Adieu God?
Adieu God?: Bram Tankink

Bram Tankink blonk tijdens zijn loopbaan als profwielrenner vooral uit als knecht. Hij legt uit hoe dat zit. Tankink kreeg een katholieke opvoeding, maar stopte als puber met geloven. Hij kon de dingen die de pastoor tijdens de mis zei - zoals 'de Heer heeft met alles een doel' - niet rijmen met de situatie thuis. Daar zorgde zijn moeder bijna 24 uur per dag voor zijn zwaar spastische zusje. Om het gezin te ontvluchten ging Tankink fietsen. Steeds verder, steeds harder. Hij genoot van de belangstelling die het wielrennen hem opleverden. 'Nu kon ik laten zien dat ik er was. Want thuis kreeg ik weinig aandacht.' Die behoefte om gezien te worden, bleek diep te zitten. Dat werd duidelijk toen een therapeut de vraag stelde: 'Mocht je er zijn als kind, Bram?' Hoewel het lastig voor hem blijft, kan hij eindelijk zeggen: 'Ik geloof nu wel dat ik er mag zijn.'



Adieu God?
Adieu God?: Sigrid Kaag

Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag is te gast. Als enige D66-minister legde ze bij haar aantreden de eed af. Als kind van katholieke ouders was ze bang dat ze een roeping zou krijgen en non zou moeten worden. Een makkelijke jeugd had ze bepaald niet, want toen haar moeder ernstig ziek werd en haar vader zwaar overspannen, belandde ze in een pleeggezin. Ze leerde ervan om tegenslagen te incasseren, een ervaring die haar hielp in haar loopbaan als diplomaat. Het hoogtepunt in die carrière is de loodzware klus als leider van de VN-missie voor de vernietiging van chemische wapens in Syrië. Ze slaagt met vlag en wimpel en krijgt een persoonlijke bedankbrief van Barack Obama. Kaag beschouwt zichzelf nog steeds als katholiek, al gaat ze zelden naar de kerk. Een rozenkrans draagt ze nog altijd bij zich en de normen en waarden die ze meekreeg van haar ouders zijn nog steeds belangrijk voor haar.



Adieu God?
Adieu God?: Gerri Eickhof

Toen Gerri Eickhof een jaar of veertien was, sloeg hij het Jezusbeeld van zijn oma aan gruzelementen. Die beeldenstorm markeerde het einde van zijn geloof in God en de katholieke kerk. Eickhof, tegenwoordig verslaggever bij het NOS Journaal, besloot zich voortaan op de mens te concentreren en koos na zijn middelbare school voor een studie antropologie. Gerri Eickhof werd geboren in Amsterdam-Noord in een streng katholiek arbeidersmilieu. Omdat hij een zevenmaandskindje was en veel te weinig woog, werd ervoor gevreesd dat hij de avond van zijn eerste dag niet zou halen. De familie vond het niet nodig een huisarts te roepen, belangrijker was dat de pastoor gewaarschuwd werd: Gerri's erfzonde moest in de doop worden weggewassen, want anders zou hij niet in de hemel kunnen komen. Na deze valse start volgde een hobbelige jeugd. Gerri Eickhof groeide op zonder vader, hij woonde met zijn ongehuwde moeder bij opa en oma in huis, en omdat hij in de buurt het enige kind met een kleurtje was, werd hij dagelijks uitgescholden en gepest. Daardoor is Eickhof naar eigen zeggen wantrouwend van aard geworden. Eigenlijk vindt hij dat je als mens het beste niet geboren kunt worden: dan kan niemand het voor je verprutsen.



Adieu God?
Adieu God?: Kees Tol

Bijna iedereen in Volendam is nog katholiek en de kerk speelt er nog steeds een belangrijke rol. Maar hoe Volendams presentator Kees Tol zich ook voelt, katholiek wil hij niet meer zijn. Vanwege de opvattingen van het Vaticaan over homoseksualiteit liet hij zich uitschrijven. Toch is hij soms ook wel jaloers op vrienden die nog wel geloven. Bijvoorbeeld na de nieuwjaarsbrand in café De Hemel, waarbij veertien jongeren omkwamen. 'In die tijd zaten de Volendamse kerken vol. Mensen vonden daar troost.' Tol lag zelf drie weken met brandwonden aan zijn benen in het ziekenhuis. Daar verscheen een pastoor aan zijn bed. 'Ik wilde dat niet. Ik had behoefte aan een goed gesprek, niet aan christelijke teksten', zegt Tol. Mocht hij na zijn dood de Paus tegenkomen in de hemel, ook al gelooft hij niet in het bestaan ervan, dan weet Tol al wat hij gaat zeggen: 'Dat ik het niet met hem eens ben'. En stel dat de Paus dan zijn excuses aanbiedt? Tol: 'Dan drinken we er een borrel op!'



Adieu God?
Adieu God?: Bram Tankink

Bram Tankink blonk tijdens zijn loopbaan als profwielrenner vooral uit als knecht. Hij legt uit hoe dat zit. Tankink kreeg een katholieke opvoeding, maar stopte als puber met geloven. Hij kon de dingen die de pastoor zei tijdens de mis, zoals 'de Heer heeft met alles een doel', niet rijmen met de situatie thuis. Daar zorgde zijn moeder bijna 24 uur per dag voor zijn zwaar spastische zusje. Om het gezin te ontvluchten ging Tankink fietsen. Steeds verder, steeds harder. Hij genoot van de belangstelling die het wielrennen hem opleverde. 'Nu kon ik laten zien dat ik er was, want thuis kreeg ik weinig aandacht.' Die behoefte om gezien te worden bleek diep te zitten. Dat werd duidelijk toen een therapeut de vraag stelde: 'Mocht je er zijn als kind, Bram?' Hoewel het lastig voor hem blijft kan hij eindelijk zeggen: 'Ik geloof nu wel dat ik er mag zijn.'



Adieu God?
Adieu God?: Herman Finkers

Herman Finkers staat te boek als overtuigd katholiek. 'Sinds je naar de kleuterschool gaat bij de zusters, praat je de hele dag over de hemel en Onze Lieve Heer', schreef zijn vader bij een foto van kleine Herman. Die zat als jongen liever in de kerk dan dat hij ging voetballen met vriendjes en genoot van zijn rol als misdienaar. De vraag of God bestaat vindt Finkers onzinnig, twijfel daarover heeft hij niet. Maar als er iets is dat hem toch doet twijfelen, is het de katholieke kerk. 'De kerk doet ontzettend haar best om mij van mijn geloof af te helpen. Het misbruik op grote schaal is verbijsterend. En wat de kerk leert over scheidingen, homoseksualiteit of seks voor het huwelijk heeft niks met religie te maken.' Pasen blijft voor Finkers de belangrijkste feestdag van het jaar. 'De overwinning op de dood. De wereld bestaat uit mooi en lelijk, slecht en goed, maar goed en mooi winnen het uiteindelijk. Het is de bevestiging dat het allemaal goed komt.'



Adieu God?
Adieu God?: Hans Sibbel

In de theaterprogramma's van cabaretier Hans Sibbel (artiestennaam: Lebbis) zijn gelovigen een populair doelwit. Religie roept bij hem grote weerstand op. Sterker nog, zijn aversie tegen religie wordt de laatste jaren alleen maar sterker. Met Tijs van den Brink gaat hij in gesprek over de oorsprong van die aversie. Misstanden als het kindermisbruik in de katholieke kerk beschouwt Sibbel niet als uitwassen, maar als logisch uitvloeisel van wat geloof doet met mensen. Sibbel groeide op in een ruimdenkend katholiek gezin, maar geloofde zelf nooit echt in God. Wel hield hij een sterk gevoel voor moraal aan zijn opvoeding over. Vijf jaar geleden kreeg Sibbel een levensbedreigende auto-immuunziekte. De ervaringen uit die periode hebben een diepe en blijvende indruk op hem gemaakt. 'Je gunt het niemand, maar het levert een diepe dankbaarheid op.'



Adieu God?
Adieu God?: Heleen Mees

Econoom Heleen Mees, katholiek opgevoed, heeft weinig op met de figuur van Maria. Terugkijkend stelt ze vast dat de verering van de Heilige Maagd voor een verwrongen beeld van vrouwelijke seksualiteit heeft gezorgd: een vrouw die met te veel mannen naar bed gaat, is niet zuiver maar zondig. Heleen Mees noemt dit een vorm van indoctrinatie, die ze moeilijk heeft kunnen afschudden. In 2013 raakte Heleen Mees in opspraak. Ze werd in New York gearresteerd op verdenking van het lastigvallen van haar ex-geliefde, bankier Willem Buiter. Haar leven lag daardoor in gruzelementen. Het katholicisme heeft ze achter zich gelaten. Je bezig kunnen houden met zingeving is volgens Mees een vorm van luxe, omdat veel mensen vooral bezig zijn met overleven. De kracht om haar problemen te overwinnen haalt ze vooral uit zichzelf. Die kracht heeft ze nodig, want de juridische perikelen rondom de kwestie Buiter zijn vaak stressvol.



Adieu God?
Adieu God?: Esther Gerritsen

Schrijfster en columnist Esther Gerritsen werd bekend als schrijfster van het Boekenweekgeschenk van 2016, Broer. Op dit moment schrijft ze een roman waarin het geloof een grote rol speelt. Het schrijven is voor haar een manier om te onderzoeken wat het geloof voor haarzelf zou kunnen betekenen. Ze nam al jong afstand van haar katholieke opvoeding. Toen haar broer jong stierf, was ze boos op iedereen die ook maar hintte op religieuze troost. In de loop der jaren ontwikkelde zich echter wel een fascinatie voor het christendom. Een personage verzon een 'kleine miezerige God' in de gelijknamige roman. Als ze in de auto meezong met oude country was ze een paar minuten gelovig. En ze deed ooit een brief in de brievenbus die geadresseerd was aan haar bekenden in de hemel. Ze is nu op een punt gekomen dat ze vindt dat ze aan zichzelf toe moet geven dat ze in God gelooft.